در گفتگوی تفصیلی قائم مقامی مطرح شد

حتی یزید هم نسبت به حجاب همسرانش حساسیت داشت

کد خبر: 6323
15/12/27 - 1:45 ق.ظ

امسال در ایام محرم تابلویی در برخی نقاط نصب شده بود با این مضمون که «حتی یزید هم نسبت به حجاب همسرانش حساسیت داشت؛ اما تو …!؟!» من این تفکر را نشانه فقدان شناخت گزاره‌های معیار دینی می‌دانم.

 
به گزارش پایگاه خبری حجاب، خبرگزاری ایسنا گفتگویی تفصیلی  را با آیت الله قائم مقامی در موزد داعش داشته است که قسمت های مربوط به مسائل حجاب در ادامه آمده است.

می‌خواهیم بدانیم نگاه کلی شما چیست در موضوع داعش؟ آیا با توجه به توان نخبگان و علمای اسلام این ظرفیت را می‌بینید که جهان اسلام بتواند از پس این گرفتاری که برایش ایجاد شده برآید؟ لازمه آن را چه می‌دانید؟ برای مثال یکی از علمای مراکشی چندی پیش گفته بود «جهان اسلام و مسلمین را دعوت می‌کنم به اینکه به سمت علم توبه و از جهل دوری کنند » آیا شما این موضوع را یک نیاز می‌دانید؟

بله، جمله درستی است، اما دقیق نیست. معتقدم واقعا باید توبه‌ای صورت گیرد؛ اما توبه به سوی “علم‌ورزی” . ما مشکل علم و دانسته‌ها نداریم؛ اتفاقا مشکل ما انباشت اطلاعات است، مشکل فقدان سعه اطلاعاتی نیست، بلکه مشکل ما فقدان “عقل نقاد” است. چرا عقل نقاد غیبت دارد؟ به دلیل اینکه “اطلاعاتِ معیار” نداریم. الان اطلاعات مختلف از جمله اطلاعات دینی از هر زمان دیگری بیشتر در فضای مجازی و غیرمجازی در جامعه خودمان و جامعه جهانی تولید می‌شود. هیچ زمانی مانند حالا با سرریز و انباشت اطلاعات مواجه نبوده‌ایم، اما دریغ از اطلاعات معیار. دریغ از اطلاعات و گزاره‌هایی که بتوانید با آن محک بزنید که چه چیزی دینی است و چه چیزی دینی نیست؟ مضمون اصلی دعوت قرآن چیست؟ اینکه قرآن می‌گوید «افلا تعقلون» (چرا عقل‌ورزی نمی‌کنید؟) دعوت به شناخت همین گزاره‌های معیار است که با آنها می‌توان داوری و انتخاب کرد. نمی‌گوید چرا عقل ندارید. بارها گفته‌ام قرآن اصلا بحثی از عقل و عدم آن نمی‌کند. قرآن نمی‌گوید چرا جاهلید؟ جاهلید یعنی اطلاعات ندارید! هیچ وقت جاهل مخاطب قرار نمی‌گیرد. چون ما از جاهل هیچ‌وقت نمی‌توانیم انتظار مسئولیت داشته باشیم، زیرا جاهل نمی‌داند. لذا ما در مباحث اصولی هم می‌گوییم که کسی که خواب است، کسی که جاهل و غافل است مخاطب تکالیف دینی به هیچ وجه قرار نمی‌گیرد. لذا قرآن نمی‌گوید چرا عقل ندارید ؟ چرا دانش و اطلاعات ندارید بلکه می‌گوید چرا دانسته‌ها و اطلاعاتت را مورد نقادی و عقل ورزی قرار نمی‌دهی؟ علم‌ورزی که در قرآن بارها به صورت ” تعلمون ” و نظایر آن تکرار شده به معنای این نیست که چرا دانش ندارید و حتی به این معنی نیست که چرا به دانش خود عمل نمی‌کنید ؟ بلکه بالعکس به این معناست که نباید دانسته‌ها و اطلاعات خود را عجولانه و شتابزده ، پیش از آنکه در یک فرایند تدبّری مورد نقادی و خردورزی قرار گیرد، مبنای اقدام و تصمیم قرار داد . اگر دانسته‌ها و اطلاعات ، خصوصا داده‌های اطلاعاتی‌ای که ذیل دین قرار دارد ، آنطور که قرآن می‌فرماید مورد نقادی خردمندانه قرار نگیرد کمترین آسیبش این است که میان احکام اصلی و فرعی دین جابجایی رخ می‌دهد و در نتیجه به تعبیر روایات ، هرچه که بیشتر عمل شود حاصلی جز فاصله‌گرفتن از حقیقت دین ندارد (ولاتزیده سرعه السیر إلا بُعدا) که گاه نمونه‌هایی از این جابجایی را در جامعه دینی خودمان هم مشاهده می‌کنیم.

امسال در ایام محرم تابلویی در برخی نقاط نصب شده بود با این مضمون که «حتی یزید هم نسبت به حجاب همسرانش حساسیت داشت؛ اما تو …!؟!» من این تفکر را نشانه فقدان شناخت گزاره‌های معیار دینی می‌دانم. بله! حجاب بدون تردید یک اصل غیرقابل انکار دینی است ، اما اولا همین که علاوه بر اهل بیت (ع) ، یزید هم به حجاب حساس بود ،نشان‌دهنده آن است که نمی‌توان صرفا حجاب را ملاک و نشانه قطعی جدایی صف ” یزیدیان” از ” زینبیان ” دانست، بلکه برای این جداسازی نیازمند جستجو از معیارهایی هستیم که فقط در حسینیان و زینبیان یافت می‌شود و یزیدیان بهره‌ای از آن ندارند. ثانیا شما اگر حجاب را به عنوان تک‌گزاره و جدای از سایر احکام و معیارهای الهی و انسانی نگاه کنید، این یعنی فقدان علم‌ورزی و بسنده‌کردن به اطلاعات خامِ دینی. اما اگر حجاب را در مجموعه کلی سیستم اندیشه دینی ببینید، می‌فهمید که حجاب در نسبت با چه عوامل دیگری قرار دارد. من به عنوان یک دیندار طبیعتا اگر کسی حجاب نداشته باشد ناراحت می‌شوم ، اما این ناراحتی هرگز موجب نمی‌شود که کرامت او را نادیده بگیریم و به بهانه بی‌حجابی ، او را مورد هتک حرمت و توهین قرار دهم. نباید به خاطر بی‌حجابی‌ و یا هریک از فروع دیگر دینی اصول محکم و اساسی دیگری مثل اصل انتخابگری ، اصل کرامت انسانی ، اصل قسط اجتماعی ، اصل بِرّ و احسان ، اصل همزیستی و حسنِ تعایش و دهها اصل از این دست را که از اصول حاکم و معیار هستند نادیده بگیریم. کرامت انسانی هیچگاه نمی تواند نفی شود، اما اگر نگاه تک‌گزاره‌ای و غیرعلم‌ورزانه به اطلاعات و احکام دینی داشته باشیم مثلا اینطور می‌شود که بسا گفته شود “کسی که نماز نمی خواند دین ندارد و کسی که دین ندارد انسان نیست و کسی که انسان نیست فاقد هرگونه حق و کرامت است!”

بنابراین ما در دین‌شناسی خود بیش و پیش از تعلیم احکام و انباشت اطلاعاتِ خام ، به شدت نیازمند اطلاعات معیار هستیم. باید بدانیم چرا ما شیعه هستیم؟ ائمه آمدند باب اجتهاد را باز کردند. اطلاعات در همه حوزه‌های فکری از جمله حوزه دینی دو نوع است. یا اطلاعات اصولی و مولِّد و معیار است یا اطلاعات فرعی که در ذیل اطلاعات نوع اول معنی پیدا می‌کنند. اهل بیت ( سلام الله علیهم ) دنبال این نبودند که به ما صرفا اطلاعات دینی بدهند، آنها به دنبال تعلیم معیارها بودند وگرنه یک رساله عملیه و یک رساله اعتقادی می‌نوشتند و برای همشیه باب اجتهاد و تفکر در موضوعات و احکام دینی را می‌بستند. بر اساس معیارها است که در هر عصری می‌توان پرسش‌ها را پاسخ‌یابی کرد و فهمید که چه چیزهایی دینی است و چه چیزهایی دینی نیست.

انتهای پیام/

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شبکه های اجتماعی

     
           

آخرین اخبار

خوراک حجاب نیوز

اگر میخواهید مطالب حجاب نیوز را از دست ندهید، مشترک خوراک حجاب نیوز شوید!

feed32